هفته پژوهش بر اندیشمندان و خردمندان عرصه علم و دین مبارک باد

«بسم‌الله الرحمن‌الرحیم و به نستعین»

با یاد و نام خداوند متعال و با سلام و صلوات بر ختم‌الرسل محمد مصطفی (ص).

و با عرض سلام و ادب خدمت حضار محترم، خواهران و برادران معزّز. بسیار خرسندم که درجمع اساتید، نخبگان و محققین عزیز، رؤسای دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها و ریاست و اعضای محترم هیأت حمایت از کرسی‌های نقد، مناظره و نظریه‌پردازی هستم. امیدوارم که بتوانیم با هم‌اندیشی و همفکری بهره کافی از این نشست تخصصی را خصوص اهمیت، ضرورت، تأثیرگذاری و راهکار‌های ارتقاء، و حمایت برپایی دائمی این کرسی‌ها ببریم.

آنگونه که مستحضرید وضعیت کنونی هرجامعه ریشه در پیشینه تاریخی، هویتی و تمدنی آن دارد. وضعیت کنونی جهان اسلام بطور عام و جامعه ایران بصورت خاص نیز ریشه در تاریخ اسلامی دارد. تاریخ اسلام و از جمله ایران، صرف‌نظر از دورة باستان، به سه دوره میانه، جدید و معاصر تقسیم می‌شود که این تقسیم‌بندی تقریباً با تاریخ تمدن آن نیز تقارن دارد. دوره میانه تاریخ و تمدن اسلامی در قرون سوم تا پنجم هجری، نشانگر اوج اعتلای تمدن اسلامی و ایرانی است. تمدن نوپا اما شکوفای اسلامی در این دوره بستر ظهور و بلوغ اندیشمندان و دانشمندان صاحب‌نظر و صاحب کرسی بسیاری بود که تجلی ایده‌ها و نظریات آنها محدود به مرز‌های جهان اسلام نبود.

سده‌های هفتم تا دهم هجری در تاریخ اسلام، دوره فترت و انحطاط تمدن اسلامی است. در این دورة فترت، با سقوط خلافت بغداد، یکپارچگی نسبی سیاسی و تمدنی از جهان اسلام رخت برمی‌بندد. البته در اواخر این دوره، تمدن اسلامی یکبار دیگر شاهد گونه‌ای رشد و شکوفایی نسبی است، هرچند که در مقایسه با دورة اعتلای تمدنی پیشین، در مجموع از سطح نازلتری برخوردار است. به دنبال این دومین دورة شکوفایی، تمدن اسلامی از اواخر سدة یازدهم و در سدة دوازدهم مجدداً با تجربة بحران و انحطاط تازه‌ای مواجه می‌گردد. تجربه‌ای که فترت دورة جدید و معاصر تاریخ و تمدن اسلامی و ایرانی را تشکیل می‌دهد. در این بحران جدید علاوه بر عوامل درونی ضد تعادل و پویایی در جهان اسلام، عامل بیرونی یعنی فشار تمدنی مدرن و پیرامونی بسیار مؤثر واقع گردید.

اما ظهور انقلاب اسلامی در ایران طلیعة احیاء و اعتلای مجدد تمدن اسلامی و ایرانی در دوره معاصر بوده است. این انقلاب که بنیان‌های آن بر اصول و موازین دین مبین اسلام و ایستار‌های هویت ملی استوار است دارای رویکردی انتقادی هم به سنت دیرینه خود و هم به مبانی و بنیان‌های مدرن در دورة معاصر بوده است.

البته، تحقق آرمان‌های متعالی انقلاب اسلامی نیاز به پشتوانه‌هایی دارد که از آن جمله نیاز مبرم و ضروری به تولید علم و پرهیز از تقلید و تبعیت محض در حوزه‌های مختلف علمی بویژه حوزه علوم اجتماعی و انسانی است. اساساً، جامعه ایران زمانی می‌تواند به تمدن‌سازی و احیاء دورة درخشان تاریخ خود امیدوار باشد که در حوزه‌های مختلف علمی صاحب نظر باشد و این امر در خصوص علوم انسانی از اهمیت بیشتری برخوردار است.

جهت دستيابي به توليد انديشه در كشور، لازم است تعريف جديدي ازمهره ها و عناصر موجود در جامعه فكري نخبگان ارائه شود تا تحول مثبتي پديد آيد; زيرا كمبود توليد انديشه بيش از آن ناشي از عقب ماندگي در تكنولوژي و سخت‌افزارهاي تمدني باشد، به مسائل فكري ونظريه پردازي مربوط است. بنابراين، اولويت با حركت و جنبشي است كه در بخش نرم‌افزاري و انديشه‌سازي رخ دهد تا تحول مثبتي ايجاد شود. کشور ما برای رسیدن به اهداف چشم‌انداز بیست ساله نظام نیاز به ایجاد فضای فرهنگی، علمی و نظری متناسب، در کلیه حوزه‌های علوم اعم از انسانی و پایه و غیره دارد، و تناسب ایجاد شده و پیوند بین علم و عمل راه گشای ما در این چشم انداز می‌باشد. پیشرفت کشور با بنا نهادن پل‌های مستحکم علمی و عملی میان وضعیت موجود و وضعیت مطلوب حاصل می‌شود که طراحی و ساخت این پلهای مستحکم به دست جامعه علمی و پتانسیل نیروی انسانی متخصص و متعهد ایرانی داخل و خارج حاصل می‌شود توجه به این نکته لازم است که هویت ملی و دینی نسل آینده انقلاب باید با علم و آگاهی و ایمان پیوند بخورد تا فرصتی طلائی برای رشد کشور ایجاد کند. امروز ما در جهان پيچيده زندگي مي كنيم كه با گذشته تفاوت بسياري دارد. مسلما زندگي در چنين دنيايي بدون حركت پر شتاب علمي ممكن نيست ; يعني ما خلاقيت و توليد علم را نه فقط براي پيشرفت مي خواهيم، بلكه دنيا به گونه اي است كه براي ادامه حيات ما نيازمند به چنين فعاليت هاي علمي پويا و خلاقي هستيم و بايد فكر ترجمه اي را تبديل به توليد و صدور فكر كرد. بايد دانست كه آنچه در غرب معمول است و بعضا مقبوليت عامه نيز دارد، واقعا قابل نقداست. بنابراين براي پرهيز از فكر ترجمه اي، بايد تمدن و هويت خود راباز يافت و در عين حال جسارت پيدا كرد و جنبشي عظيم و حركتي نوين و طرحي جديد در انداخت و مرتباً فكر توليد كرد، به ويژه اينكه توليد فكر و علم اگر با سازندگي اخلاقي توأم شود، هم پيشرفت‌هاي خيره كننده به دست مي‌آيد و هم اين كه از آفات آن در امان خواهيم بود.

  ایران اسلامی امروز به آن نوع از نظریه‌پردازی نیاز دارد که مبتنی بر جهان‌بینی اسلامی و واقعیت‌ها و نیاز‌های فرهنگی و تمدنی کشور باشد. در حالی‌که نظریه‌های علوم انسانی در غرب نه تنها حائز این ملاک نیستند بلکه به زمان و مکانی تعلق دارند که احتمالاً تضاد‌هایی با مبانی فکری پایه‌ای علوم اسلامی دارند. لکن، مع‌الاسف این مسأله بسیار مهم عموماً مغفول واقع می‌گردد. اشکال عمدة نظریات غربی و وارداتی این است که با فرهنگ ماهمخوانی ندارند و همچنین با واقعیات جامعه ما سازگار نیستند. تحقیق و پژوهش در حوزه علوم انسانی باید بومی ‌باشد.

در حال حاضر بخش عمده‌ای از استعداد‌های کشور‌های اسلامی صرف این می‌شود که مسأله یا مسائل کشور‌های پیشرفته حل شود. اندیشمندی که به یک جامعه تعلق دارد مسائل او هم در همان فضا است، این مسائل ممکن است،‌علمی، صنعتی یا اجتماعی باشند. یک اندیشمند بومی باید مسائل بومی را تعریف کند، نظریاتی را در این فضا جست‌و جو کند و در همین جا هم آن را آزمون نماید و کاربرد‌هایش را دنبال کند. بنابراین، علوم انسانی ما باید ریشه در جامعة خود ما داشته باشد و ثمرات آن نیز جامعه خود ما را منتفع سازد.

تحقق این هدف نیازمند نهاد‌سازی است و تأسیس کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره در همین راستا قابل تفسیر می‌باشد. هر اندیشه نو، از زمانی که به ذهن می‌رسد تا هنگامی که تبدیل به اثری و نوشته‌ای می‌شود تا پس از چاپ و نشر در اختیار گروهی گسترده قرار گیرد و در باب آن داوری شود، مراحلی را طی می‌کند. یکی از مراحل عمده در این جریان، عرضة آن در جمعی محدود و متخصص است تا صیقل بخورد و حک و اصلاح شود و نکاتی که ممکن است قابل تأمل باشد ولی به ذهن صاحب اندیشه نرسیده باشد از سوی دیگران عنوان شود تا آنچه به صورت رسمی عرضه می‌گردد از سلامت و صلابت کافی برخوردار باشد. کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره فرصتی را فراهم می‌آورد تا اهل نظر، که در بالاترین مراتب از لحاظ تخصص در هر مورد خاص قرار دارند، گردهم آیند و درباره اندیشه و نظریه‌ای که ارائه می‌گردد داوری کنند. بنابراین، می‌توان گفت که کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره زمینه‌ساز تولید و رشد علم هستند و شرط لازم را برای  غنا‌بخشیدن به اندیشه‌های علمی و جریان علم فراهم می‌سازند.

این مطلب قابل بیان می‌باشد که کیفیت در این موضوع با ارتقاء سطح داوری و مراحل وابسته به آن و دوری از رودر باستی و ملاحظات حاصل می‌شود به نحوی که پس از مدتی در سطح بین‌المللی برگزاری کرسی‌های علمی در ایران جایگاه خود را به عنوان استانداردی جدید در طراحی این فرایند تولید علم پیدا نموده حداقل ایران در سطح منطقه‌ای به عنوان پایگاه جنبش به‌کارگیری نظریه‌های علمی به دست آوردهای مطلوبی نائل آید. و پايگاه علمي هيأت به عنوان جايگزيني براي پايگاه علمي ISI و همچنین احراز موفقیت بالا در ISC در دستور كار قرار گيرد.

اجازه دهید اشاره ای درمورد نحوه تشکیل هیات داشته باشیم:

در سال 1381 مقام معظم رهبری در دیدار با انجمن اهل قلم ضرورت ایجاد جنبش نرم افزاری را مورد تأکید قرارداد و در همان سال جمعی از فضلا و دانش آموختگان حوزه‌های علمیه در نامه‌ای به رهبر معظم انقلاب در لبیک به ندای ایشان ضمن بیان نیاز کشور به آزاد اندیشی؛ ایجاد یک حرکت علمی روشمند را پیشنهاد نمودند و معظم له در پاسخی تاریخی به آنان که در شانزدهم بهمن ماه 1381 انتشار یافت، موافقت خود را با مضمون نامه ایشان ابراز فرموده و از شورای مدیریت حوزه علمیه قم و شورای عالی انقلاب فرهنگی خواستند تا این اندیشه را عملیاتی نمایند. در پی ارشاد مرشد انقلاب شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسات 531، 532، 533 خود تأسیس «هیأت حمایت از کرسی‌ها ی نظریه پردازی، نقد و مناظره ویژه علوم انسانی و معارف اسلامی» را تصویب و در تاریخ 17 بهمن ماه 1382 ابلاغ نمود. ساختار علمی هیأت بنیانی مستحکم برای پشتیبانی از اندیشمندان و تولید علم می‌باشد.

مرجع تصميم‌گيري در مورد نظريه، نقد و نوآوري و آزادانديشي هيأت مي‌باشد و هدايت و حمايت بر مراكز توليد علم و نظريه و نوآوري در راستاي اهداف انقلاب اسلامي بر عهده اين هيأت مي‌باشد.

در این جا به برخی ازحمایت‌های صورت گرفته و یا درحال تدوین جهت اجرا اشاره کنم:
1. کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره، هم‌اینک به تدریج در ساختار پژوهشی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی حوزه و دانشگاه جایگاه شایسته‌ای را کسب می‌کنند؛ چنانکه هم‌اکنون امتیاز این کرسی‌ها برای ارتقای علمی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به رسمیت شناخته شده و در متن جدید آیین‌نامه ارتقا که در آینده نزدیک از سوی این وزارتخانه به مراکز علمی کشور اعلام خواهد گردید، گنجانده خواهد شد؛

2. معرفی به بنیاد ملی نخبگان برای برخورداری از حمایتهای ویژه این بنیاد؛
3. برخورداری از حمایتهای صندوق حمایت از پژوهشگران و حمایتهای مستقیم خود دبیرخانه برای تداوم و تکمیل طرح؛

4. اعطای جایزه ملی علوم انسانی و نیز معرفی برای شرکت در جشنواره فارابی ویژه علوم انسانی؛

5. چاپ حاصل کرسی در مجله علمی ـ پژوهشی؛

6. چاپ حاصل کرسی در قالب کتاب؛

7. پرداخت تمامی هزینه‌های مربوط به برگزاری کرسی برعهده دبیرخانه ودستگاههای همکار است؛

8. بسیاری از حمایتهای دیگر از جمله حق ثبت فکری، اعطای کرسی استاد ممتازی، فرصت مطالعاتی، دادن حق ارتقای دانشجویان با نظر دارنده امتیاز به مقاطع عالی، و... که هنوز طرح آنها نهایی نشده است و انشاءالله پس از تصویب به موارد فوق اضافه خواهند شد.

از آنجا که ما طبق آیین‌نامه خاصی کرسی برگزار می‌کنیم و شرایط خاصی برای احراز اعتبار آن لازم است، طبعاً این کار از ما شروع می‌شود. البته الآن برخی دانشگاهها خودشان تحت عناوین کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره جلساتی را برگزار می‌کنند اما اگر بخواهند از حمایت‌های دبیرخانه هیأت حمایت از کرسی‌ها برخوردار شوند، حتماً لازم است با اطلاع دبیرخانه و مطابق آیین‌نامه مخصوص و تحت نظارت نماینده علمی به برگزاری اقدام شود و نتیجه و امتیاز داده شده به تأیید نماینده علمی هیأت برسد وگرنه طبعاً در مواردی که با دبیرخانه هیأت هماهنگی صورت نگرفته، مسئولیتی هم متوجه دبیرخانه هیأت نیست. لذا توصیه ما این است برای اینکه اولا پراکنده‌کاری و موازی‌کاری صورت نگیرد، ثانیا افراد محقق بتوانند از حمایتها و امتیازات رسمی کرسی‌ها برخوردار شوند، دستگاهها قبل از برگزاری نشستهای علمی تحت عنوان کرسی با ما هماهنگی به‌عمل آورند؛ با این همه تأکید می‌کنم که اساساً ما مدعی نیستیم حتماً هرگونه فعالیتی صرفاً باید به ما ختم شود و یا ما مرجع متولی تولید علم انسانی هستیم. دبیرخانه هیأت حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره درواقع صرفاً نقش حمایت‌کننده را دارد و تولید علم چه ما باشیم یا نباشیم، مطابق فرایندهای گذشته انجام می‌شود و خواهد شد. ما صرفاً می‌خواهیم این فرایند را تسریع و پربارتر سازیم. لذا حتی درخصوص عنوان کرسی با هیچ‌کس مناقشه‌ای نداریم و ادعا نمی‌کنیم که حتماً همه باید زیر چتر ما فعالیت علمی کنند.

ویژگی‌های هیأت؛

• بارزترین ویژگی هیأت، ساختار علمی کرسی‌های آن و سطح برگزاری آنها می‌باشد که به ارکان علمی کشور گره خورده است و اهداف و سیاست‌های در نظر گرفته شده برای آن در راه ایجاد تحول علمی در مسیری همراه با شکوفایی و خلاقیت جمعی می‌باشد. و اين ساختار شامل 6 بخش علمي تحت عنوان:

1. بخش كرسي‌هاي علوم عقلي با زيرمجموعه كرسي فلسفه و منطق، الهيات، كلام، اديان، عرفان و علم و دين؛

2. بخش كرسي‌هاي علوم اجتماعي با زيرمجموعه كرسي جامعه‌شناسي، روانشاسي، علوم تربيتي، جغرافيا؛

3. بخش كرسي‌هاي علوم رفتاري ـ كاربردي با زيرمجموعه كرسي اقتصاد، مديريت، حقوق، علوم سياسي، اخلاق و  علوم ارتباطات؛

4. بخش كرسي‌هاي علوم نقلي با زيرمجموعه كرسي فقه و اصول، علوم حديث، علوم قرآني، تاريخ و قرآن و علوم ؛

5.  بخش ادبيات و زبان‌ها با زيرمجموعه كرسي زبان و ادبيات فارسي، ادبيات عربي، زبانشناسي و زبان‌هاي خارجي؛

6. بخش كرسي‌هاي فرهنگ و هنر با زيرمجموعه كرسي هنر، كرسي معماري و شهرسازي، باستان‌شناسي و فرهنگ‌شناسي و كرسي فرهنگ و تمدن است.

در كل مي‌توان گفت هر بخش داراي حداقل 10 عضو مي‌باشد و كليه طرحنامه ها با توجه به موضوع مورد ارائه در اين بخش‌ها بررسي مي‌شوند.

دومین ویژگی آن، اهداف و سیاست‌های کوتاه مدت و بلند مدت هیأت می‌باشد که با ارتباط مستمر و چند جانبه با دستگاه‌ها و مراکز علمی فرهنگی و شخصیت‌های برجسته رشته‌های علوم انسانی و معارف دینی تحقق می‌یابد و موجب پیوند بین مجامع علمی و دینی داخل و خارج و فعال نمودن برجستگان علمی و پتانسیل غنی فکری کشور می‌گردد.

سومین ویژگی هیأت، چشم انداز روشن فعالیت آن می‌باشد که مایه امید مسؤولان نظام است.

• دستاوردهای هیأت؛

زاد و ولد فرهنگی که محصول تضاوب آراء و عقول است؛

پیوند پس حوزه و دانشگاه؛

استفاده از نوآوری‌های علمی حاصل شده در جهت استقلال کشور؛

نقد نسخه‌های ترجمه‌ای علم در حوزه علوم انسانی با مبانی داوری شده در جهت تغییر روند یک سویه علم در ایران؛

ایجاد فرصت‌های علمی جدید مخصوصاً در طراحی علوم میان رشته‌ای در مراکز علمی و پژوهشی کشور؛

زمینه سازی برای استقلال فکری و علمی که موجب دستیابی به اهداف چشم انداز 20 ساله کشور می‌باشد؛

برگزاری کرسی‌های علمی که به ارتقاء سطح فکری و فرهنگی جامعه ما کمک می‌کند؛

ایجاد یک گفتمان بین المللی جدید با مبانی منطقی و علمی در جهت افزایش صلح و ثبات داخلی و منطقه‌ای؛

ایجاد موج علمی نو در میان مراکز تولید کننده علم که موجب گردش کار علمی و تکثیر زنجیره‌ای ایده‌ها سازنده می‌گردد؛

جلوگیری از ایجاد فضای خلاء علمی در حوزه علوم انسانی و اسلامی و رکود و رخوت در میان جامعه علمی جذب نخبگان علمی برای توسعه علمی؛

حمایت از فعالیت‌های علمی و پژوهشی در راه تبدیل آنها به اندیشه ای روشمند و مفید.

احياء هويت علمي ايران در ساختار علمي دنيا به عنوان رتبه اول توليدكننده علم منطقه و جهان.

و بالاخره ایجاد تحقق دانشگاه تمدن ساز اسلامی _ ایرانی، که پاسخی تاریخی و نظری به چند قرن ابهام و سردرگمی در حوزه نظریه پردازی علمی و فرهنگی در ایران و جهان اسلام است، که انشاءالله موجب احیاء و بازسازی تمدن بزرگ اسلامی _ ایران بشود

فرصت‌ها و راهکارهای نقش‌آفرینی

عمده‌ترین راهکار برای نقش آفرینی تشکیل کمیته‌های دستگاهی فعال و مرتبط با صاحبنظران علاقه‌مند و متعهد می‌باشد به عبارت دیگر اراده برای بسیج نمودن فعلان علمی کشور بهترین راه کار می‌باشد.

اموری که رؤسای دانشگاه باید در مورد هیأت صورت دهند

انتظار ما از رؤسای دانشگاه‌ها و فعالان علمی کشور این است :

-     فقط به رابطه یک سویه هیأت با دانشگاه‌ها بسنده نکنند و ارتباط خود را با هیأت حمایت از کرسی‌ها از روال اداری دور نموده و اهداف و سیاست‌های هیأت را با بوروکراسی اداری متوقف نکنند بلکه هیأت را جزئی از ساختار تولید علم کشور و زمینه ساز ارتقاء فکر و فرهنگ بدانند و درگیر نمودن اساتید سطوح عالی و برجستگان علمی کشور را با فعالیت هیأت در دستور کار قرارداده تا ارتباط مستقیمی میان اعضای علمی دستگاه‌ها و هیأت ایجاد شود.

-     هیأت را در برگزاری کارگاه‌های تخصصی و فراخوان برگزاری مجامع گفتگوی علمی یاری نمایند.

- شناسائی نخبگان علمی و ایجاد زمینه‌های ارتباط با هیأت و کرسی‌های علمی آن.

-     نگاه دانشگاه‌ها به برنامه‌های هیأت به صورت برنامه‌های فوق العاده و اختیاری نباشد بلکه با کم نمودن حجم ساعات موظفی اساتید برجسته و صاحبنظران، قسمتی از موظفی ایشان را در صورت تمایل به توليد علم، كرسي‌ها و برنامه‌های هیأت اختصاص دهند.

-     در فرایند تبدیل فرضیه به نوآوری و نظریه همه حمایت‌ها نمی‌تواند دولتی باشد بلکه ساختار علمی دانشگاه‌ها باید بستر ترغیب اساتید برجسته را با انواع ابزارهای مادی و معنوی برای همکاری مستمر و فعال با هیأت فراهم نماید.

-          تشکیل کمیته پی‌گیری راه‌کارهای تعامل با اهداف تشکیل هیأت.

-          به رسمیت شناختن اعتبار حقوقی هیأت.

-     تولید علم، آزاداندیشی، نظریه پردازی، زاد و و لد علمی امری جمعی است و نیاز جامعه امروز ماست و بنابر فرمایش مقام معظم رهبری این کار نیاز به فرهنگ سازی عمومی دارد که دانشگاه‌ها باید ما را برای تشکیل مقدمات آن یاری برسانند.

-     دعوت از صاحبنظران و استوانه‌های علمی داخل و خارج برای شکل گیری یک همت جمعی هماهنگ برای پیاده سازی اهداف و سیاست‌های تشکیل هیأت و کاستن از دغدغه‌های مقام معظم رهبری در این رابطه خلاصه کلام اینکه انتظار اصلی مقام معظم رهبری از نظام دانشگاهی ایجاد یک نهضت و جنبش نرم‌افزاری است. با این دیدگاه، دانشگاه باید بتواند یک جنبش نرم‌افزاری همه جانبه و عمیق در اختیار کشور و ملت بگذارد تا آن کسانی که اهل کار و تلاش هستند، با پیشنهاد‌ها و با قالب‌ها و نوآوری‌های علمی و تفکر تمدن‌سازی خودی بتوانند بنای حقیقی یک جامعه آباد و عادلانه مبتنی بر تفکرات و ارزش‌های اسلام را ایجاد نمایند. در جهت تحقق این هدف متعالی، تأسیس و توسعة کرسی‌های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره در محیط‌های علمی و بویژه دانشگاه‌ها و حضور پر شور و مؤثر اساتید، صاحب‌نظران، نخبگان و دانشجویان گامی بلند تلقی می‌گردد.

امید آنکه با حمایت مستمر از کرسی‌های نظریه‌پردازی در آینده‌ای نزدیک شاهد جبران عقب‌ماندگی چند‌سده‌ای کشور و رشد و تعالی هرچه بیشتر جامعه علمی کشورمان باشیم.  

بسمه تعالي

 در راستای توسعه مرزهای دانش و تقویت بنیه دانش­پژوهان در نحوه ارایه یافته­های علمی و پژوهشی خود، آشنایی با نحوه نگارش و تنظیم مطالب علمی از اهمیت فراوانی برخوردار است. چگونگی تنظیم و تدوین یکنواخت گزارش­های طرح­های تحقیقاتی و اتخاذ رویه­ای واحد در سطح دانشگاه مستلزم رعایت نکاتی است که در این راهنما شرح داده شده است.

این راهنما در چهار بخش تحت عناوین، مشخصات اصلی طرح­های تحقیقاتی دانشگاه، نحوه تنظیم صفحات مقدماتی، مشخصات متن اصلی طرح، صفحات پس از متن و فهرست­نویسی منابع تنطیم شده است.

توصیه می­گردد قبل از شروع به نگارش یافته­ها این راهنما به دقت مورد مطالعه قرار گیرد.

الف- مشخصات اصلی طرح­های تحقیقاتی

1.       رنگ جلد، بر اساس مصوبه شورای پژوهشی گالینکور آبی تیره (سرمه­ای) و قطع آن 5/29×21 سانتی­متر باشد.

2.       در داخل جلد عبارت «کلیه حقوق طرح برای معاونت پژوهشی دانشگاه / پژوهشگاه ....... محفوظ می­باشد» درج گردد.

3.       روی جلد و پشت جلد مطابق نمونه پیوست  (فرم الف و ج) تنظیم گردد.

4.       نگارش متن با قلم نازنين 14 صورت پذیرد.

5.       حاشيه صفحات 3 سانتي­متر در نظر گرفته شود.

6.       بین دو خط با فاصله 5/1 تایپ شود.

7.       در قسمت عطف طرح عنوان، نام مجریان و سال اجرا نوشته شود.

8.        گزارش نهايي حداقل در 30 صفحه تهيه گردد.

ب- نحوه تنظیم صفحات مقدماتی:

1.       صفحه سفید: در ابتدا و انتهای هر طرح یک صفحه سفید قرار داده شود.

2.       صفحه عنوان فارسی: مطابق فرم الف

3.       صفحه بسم ا... الرحمن الرحیم

4.       صفحه تقدیم ( در صورت لزوم)

5.       صفحه تشکر و قدردانی ( در صورت لزوم)

6.    صفحه و یا صفحات فهرست مطالب: در فهرست طرح، عناوین صفحات اولیه نظیر تقدیم و تشکر ذکر نمی­شود. فهرست مطالب شامل عناوین فصول، بخش­ها و زیربخش­های هر فصل می­باشد.

7.    عناوین ذکر شده در فهرست مطالب بایستی عیناً با عناوین متن مطابقت داشته باشد. برای جلوگیری از خطای چشم، بین عنوان و شماره صفحه مربوطه، در فهرست مطالب نقطه­چین درج شود. در صورتی که یک عنوان از بیش از یک سطر تشکیل شده باشد، نقطه­چین و شماره صفحه مربوطه در خط دوم ذکر گردد.

8.       صفحه یا صفحات فهرست جداول (در صورت وجود)

9.       صفحه و یا صفحات فهرست نمودارها و تصاویر ( درصورت وجود)

10.   صفحه و یا صفحات فهرست شکل­ها و تصاویر (در صورت وجود)

11.   فهرست علائم اختصاری

12.   فهرست پیوست­ها

13.   فهرست منابع فارسی

14.   فهرست منابع لاتین

15.   نمایه موضوعي (در صورت لزوم)

پیوست­ها: نامه­ها، نمونه پرسش­نامه­ها، بررسی­ها، مطالب مکمل، آمار و ارقام و ... که به نحوی در طرح مورد استفاده قرار گرفته­اند به صورت پیوست­های جداگانه آورده می­شوند. در صورتی که این پیوست­ها دارای موضوعات مختلفی باشد دسته­بندی شده و تحت عنوان پیوست 1، 2 ... آورده می­شوند. اگر در موقع نگارش متن طرح لازم باشد به این پیوست­ها اشاره و یا مراجعه گردد درج شماره پیوست در داخل پارانتز الزامی است. آرایش صفحات پیوست همانند بقیه صفحات متن صورت می­گیرد.

چکیده طرح: چکیده بخشی از طرح است که به زبان فارسی نگارش شده و در عین اختصار، اصل مطلب را به خواننده منتقل می­نماید. چکیده بایستی به عبارات روشن و روان مزین بوده و به تنهایی گویای طرح باشد. در یک یا دو جمله ابتدایی چکیده، اهمیت و هدف تحقیق ذکر شده و پس از آن مهم­ترین نکات روش کار در یکی دو جمله آورده می­شوند. مهمترین نتایج اخذ شده و در نهایت نتیجه کلی تحقیق، چند جمله انتهایی چکیده را تشکیل می­دهند.

در چکیده نباید تاریخچه، زمینه تحقیق و تکنیک­های بدیهی ذکر شوند و به جای آنها بر روی اطلاعات جدید، فرضیه­ها و نتایج تأکید گردد. لازم است چکیده در یک پاراگراف و حداکثر شامل 300-250 کلمه باشد.

کلمات یا واژه­های کلیدی: راهنمای نکات مهم موجود حداکثر در 5-4 کلمه در طرح است لذا باید در حد امکان کلماتی انتخاب شوند که ماهیت و محتوای آن را به وضوع روشن نماید.

ج- مشخصات متن اصلی طرح

متن اصلی لازم است به زبان فارسی یا به انگلیسی (اختیاری) تهیه گردیده و شامل مقدمه و هدف، بررسی منابع (مروری بر تحقیقات انجام شده)، مواد و روش کار، نتایج، بحث و نتیجه­گیری و پیشنهادها باشد.

فصل اول: مقدمه و هدف

  در این فصل با هدف آماده نمودن زمینه ذهنی خواننده بایستی موضوع تحقیق به زبانی ساده و جهت یافته به خواننده معرفی شود. مقدمه مطالب، خواننده را مجذوب نموده و اهمیت موضوع را آشکار می­سازد. در مقدمه بایستی با ارائه سوابق، شواهد تحقیق و اطلاعات موجود (با ذکر مأخذ) خواننده را جهت داد و به سوی هدف تحقیق هدایت کرد.

همچنين در این فصل با استفاده از منابع موجود و مطالعات انجام شده توسط سایر محققین، دانسته­های موجود در مورد موضوع تحقیق، مورد مطالعه قرار می­گیرند. در نگارش این فصل بایستی از حاشیه روی خودداری نموده و صرفاً به توضیح مطالب مربوط به موضوع مورد مطالعه پرداخت.

فصل دوم: مواد و روش کار

در این فصل وسایل مورد استفاده با ذکر مدل، شرکت و کشور سازنده و نیز مواد استفاده شده با ذکر مشخصات آن نظیر شرکت و کشور سازنده و نیز روش تحقیق توضیح داده می­شوند. در این فصل از ذکر روش­های معمول خودداری نموده و تنها به ذکر مأخذ این گونه روش­ها بسنده گردد. روش­های جدید بایستی دقیقاً شرح داده شوند.

فصل سوم: نتایج و بحث

در این فصل نتایج اخذ شده از تحقیق دقیقاً توضیح داده شـده و برای روشن شـدن بهتر موضـوع می­توان از جداول، نمودارها و تصاویر به نحو مطلوبی استفاده نمود. یافته­های تحقیق به تفکیک با یافته­های سایر محققین مقایسه شده و در صورت وجود اختلاف، دلایل آن با استفاده از منابع علمی توضیح داده می­شوند.

توجه: در صورت تمايل مي­توان قسمت بحث را به صورت جداگانه و تحت عنوان فصل چهارم تهيه نمود.

فصل چهارم: نتیجه­گیری و پیشنهادها

در این فصل مهمترین نتیجه (نتایج) اخذ شده از تحقیق آورده می­شود.

پیشنهادات: محقق بر اساس یافته­های مطالعه خود و با هدف روشن شدن زوایای تاریک آن یا هدایت تحقیقات بعدی پیشنهادات خود را ارائه می­دهد.

د- چکیده به زبان انگلیسی: که حتی­الامکان ترجمه چکیده فارسی و شامل کلمات کلیدی می­باشد.

رعایت نکات کُلی در نگارش متن

1.    حتی­المقدور توصیه می­شود که در نگارش به جای افعال معلوم از افعال مجهول استفاده گردد. برای مثال به جای «دو سی­سی داروی ... تزریق نمودم» از جمله ـ دو سی­سی داروی ... تزریق گردید» استفاده شود.

2.    نویسنده بایستی در مواردی از قبیل انتخاب کاغذ و نوع تایپ، تمیز و مرتب بودن متن، املای صحیح کلمات، رعایت قواعد و اصول نگارش و دستور زبان، نقطه­گذاری و علامات دیگر توجه کافی مبذول نماید.

3.    اندازه حروف انتخابی برای متن طرح، قلم 14  نازنين در نظر گرفته شده و براي عناوين از قلم 16 نازنين سياه استفاده گردد. گزارش نهایی طرح در محیط Word XP تایپ و لوح فشرده (CD) آن به همراه یک نسخه چاپ شده (قبل جلد گرفتن) از طریق معاونت پژوهشی دانشکده ها، به معاونت پژوهشی دانشگاه ارسال گردد.

4.    رشته­های علوم ریاضی و کامپیوتر می­توانند جهت نگارش گزارش نهایی طرح از برنامهTex  یا Letex فارسی استفاده کنند.

5.       تناسب بین اندازه عناوین و حروف بایستی رعایت گردد.

6.       اولین سطر هر پاراگراف با رعایت 8 کاراکتر فاصله خالی درج شود.

7.       فاصله بین دو پاراگراف برابر فاصله معمولی بین دو سطر باشد.

8.       از به کار بردن معادل­های متنوع یک واژه در متن خودداری نمود.

شماره­گذاری صفحات

1.       هیچ ­یک از صفحات قبل از فهرست مطالب، شماره­گذاری نمی­شوند.

2.       صفحات اولیه و چکیده فارسی با حروف ابجد (الف، ب، ج، د، ﻫ ، و، ز، ...) یا نمادهای رومی شماره­گذاری می­شوند.

3.       شماره­گذاری با عدد از اولین صفحه مقدمه و هدف شروع شده  و تا آخرین صفحه ادامه می­یابد.

4.       شماره­های صفحات در پائین و وسط صفحه درج گردد.

5.       شماره­گذاری عناوین

6.       برای شماره­گذاری عناوین بخش­های هر فصل و زیر بخش­ها از اعداد استفاده گردد.

7.       برای مثال: 1- مقدمه، 1-1- پیشینه طرح (مروری بر تحقیقات انجام شده) ، ......

8.       حداکـثر ارقـام استفـاده شـده در شـماره عناوین نبایستی از چهـار عدد بیشتر باشـد.

9.       برای مثال: 1-3-2-1- نقش هیپوفیز

10.   در صورت نیاز به تقسیم­بندی بیشتر می­توان آخرین عنوان را کمی درشت­تر از متن تایپ نمود.

استفاده از جداول، نمودارها و تصاویر

1.    برای استفاده از جداول، نمودارها و تصاویر بایستی ابتدا اختصاراً در متن به آنها اشاره نمود یا به مهمترین نتیجه­ای که می­توان از آن جدول، نمودار یا تصویر استنباط نمود اشاره کرد. در این صورت بایستی جدول یا نمودار یا تصویر را در اولین فضای مناسب درج نمود.

2.    جداول، نمودارها و تصاویر بایستی خوانا، دقیق و مرتب باشند. هر جدول، نمودار، یا تصویر بایستی بدون نیاز به مراجعه به متن بتواند اطلاعات مورد نظر را ارائه داده و یافته­های موجود در آن قابل تجزیه و تحلیل باشند.

3.       هر جدول، نمودار یا تصویر دارای شماره و عنوان می­باشد كه بايد با قلم نازنين 12 تايپ گردد.

4.       شماره جدول، نمودارها و تصاویر مستقل از یکدیگر می­باشد.

5.       عناوین جداول، نمودارها یا عکس­ها بایستی در عین اختصار، مفید و کامل باشد.

6.       شماره­ها و عناوین جداول در بالای آنها و شماره­ها و عناوین نمودارها و تصاویر در زیر آنها درج گردد.

7.       فاصله بالا­نویسی جدول و زیرنویسی نمودار و تصویر برابر 5/1 سطر در نظر گرفته شود.

8.    نقل قول­های موجود در جملات متن اصلی طرح لازم است دارای مأخذ هر جمله در انتهای آن در داخل پرانتز و بر اساس لیست منابع درج گردد.

9.       ترجیحاً بایستی در انتهای هر یک از پاراگراف­ها منابع آنها را ذکر نمود.

10.  در صورت نیاز به ذکر نام محقق یا محققین و ضمن رعایت اصول پانویسی، بایستی پس از ذکر آنها، سال انتشار مقاله در داخل پرانتز بلافاصله آورده شود. در صورتی که محققین دو نفر باشند نام آنها با « و » جدا شده ولی در مورد محققین بیش از دو نفر فقط نام محقق اول به ­انضمام « و همکاران » ذکر می­گردد.

مثال­ها:

تامسون (1978)، تامسون و جاویتز (1981) تامسون و همکاران (1992)

پانویس­ها

در متن طرح بایستی حتي الامكان از درج کلمات لاتین خودداری نمود. کلمات و اصطلاحات لاتین بایستی همراه با پانویس مربوطه استفاده گردند. به این ترتیب که در کنار معادل یا تلفظ فارسی مناسب آن، عدد نشان­دهنده پانویس درج شده و در زیر متن در جلوی آن عدد، کلمه لاتین با املای صحیح نوشته ­شـود. پانویس­ها از متن اصلی توسـط خط افقی که تا متـن به اندازه دو سطر فاصـله دارد جدا می­شوند. در هر حال پانویس بایستی در کادر اصلی یعنی تا 3 سانتی­متری لبه پایینی کاغذ خاتمه یابد. چنانچه تعداد پانویس­های یک صفحه زیاد و هر کدام کوتاه باشند می­توان آنها را در سطر افقی و پُشت سر هم درج نمود. شماره پانويس­هاي هر صفحه مستقل درج گردد.

نام­های علمی براساس مقررات بین­المللی چه به شکل فارسی و به شکل لاتین (در پانویس یا در لیست منابع) بایستی به صورت ایتالیک نوشته شود.

سیستم واحد

سیستم واحد مورد استفاده در طرح، سیستم بین­المللی متریک SI می­باشد. در صورتی که استفاده از واحدهای دیگر لازم است معادل هر یک اعداد در پرانتز درج گردد.

منابع مورد استفاده:

منابع علمی مورد استفاده مطابق دستورالعمل ذیل گزارش گردد:

كليه منابعي كه در متن ذكر شده اند، بايد در فهرست منابع با مشخصات كامل  نوشته شوند. مشخصات منابعي كه در طول گزارش به آنها استناد شده است مي تواند به شرح زير باشد:

آدرس مقاله از مجله علمي با يك نويسنده و يا بيش از يك نويسنده :

اسم (اسامي) نويسندگان (نام خانوادگي حرف اول نام) سال انتشار . موضوع . مشخصات مجله (شامل خلاصه نام مجله، شماره ، دوره ، صفحه) به ترتيب تايپ مي گردد. در مورد خلاصه نام مجله به نوشتارهاي مجله مربوطه مراجعه شود.

مثال ها :

Eaton R.A. 1972. Fungi growing on wood in water cooling towers, Int. Biodetn. Bull., 8:39-48.

      نوروزيان ا. و مألوفي ف. 1370، ارزيابي مقايسه اي از بيحسي ليدوكائين و زايلازين از طريق اپي دورال در گاو. مجله دانشكده دامپزشكي، (2) 36:36-35.

Hugheus P.C.R. and Tanner J.M. 1973. Radiographic study of the growth of the rat hormone, J. Anat., 114(3): 439-448.

Eroksuz Y., Ilhan N., Cevik A., Yaman I. and Ceribasi A.O. 2002. Toxicity of dietary Heliotropium dolosum seed to Japanese quail, Vet. Hum. Toxicol., 44: 264-268

2- آدرس مقاله از كتاب : الف- كتاب مجموعه مقاله نيست  ب- كتاب مجموعه مقاله است و هر مقاله يك نويسنده دارد.

      الف- اسم (اسامي) نويسندگان، سال انتشار. موضوع. جلد، مترجم، چندمين چاپ، نام ناشر، محل نشر، صفحه مي بايست ذكر گردد.

مثال ها :

      حكمتي پ.، شهراسبي ح.، حسينيون م. و انصاري پ. 1348. جراحي نشخواركنندگان، تهران، انتشارات چهره، صفحه 210.

 Satchell G.H. 1971. Circulation in fishes, Cambridge University press, pp. 273-280.

      ب- اسم (اسامي) نويسندگان، سال انتشار. عنوان مقاله. صفحه شروع – صفحه پايان. عنوان كتاب، شماره چاپ، اسم فاميل گردآورنده، حرف اول اسم كوچك گردآورنده، نام ناشر، محل انتشار.

Eddy J.M.P. 1972. The pineal complex. pp. 191-196. In: The Biology of lampreys. Eds., Hardisty, M.W. and potter, L.C. London, Academic press.

رابطه بين فهرست منابع و متن مربوطه به روش زير انجام شود:

          بر حسب نام نويسنده و سال در متن (منابع بايد بر حسب حروف الفبا نويسنده در فهرست قيد شوند).

در منابع يك نفره: (Satchell, 1971)

در منابع دو نفره: (Hugheus and Tanner, 1973)

در منابع بيش از دو نفره: (Eroksuz et al., 2002).

  - در فهرست منابع، نخست منابع فارسي و متعاقباً منابع انگليسي درج می گردند.

تکثیر طرح

پس از انجام داوري و اعمال اصلاحات لازم و تصويب نهايي شورا پژوهشي دانشگاه، تکثیر طرح به تعداد 4 نسخه در چاپ و تکثیر دانشکده ها صورت گرفته و صحافی توسط مجری محترم طرح انجام می گیرد.

منبع : معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه ارومیه

کارگاه آموزشی مقاله نويسی

دکتر محمود جلالی

استاديار گروه حقوق دانشگاه اصفهان               

1- انتشارات

مشخصه اصلی توسعه يافتگی

نقش آن در شکل دهی شبکه اطلاعات جهانی

انتقال دانش از بخش تحقيقات به حوزه صنعت

2- انگيزه نگارش

کسب رضای خدا

تبديل دانش شخصی به اجتماعی

تملک يا شخصی کردن دانش

تنازع بقا/ارتقا بالاتر علمی     

3- انواع مقالات از نظر نوع داده ها و نحوه تدوين

مقاله تحقيقی/مبتنی بر کار اصيل

مقاله تحليلی/نظری

مقاله مروری/تحليل و ارزيابی انتقادی

مقاله گردآوری

مقالات دائره المعارفی

4- فرآيند مقاله تحقيقی

پرسش منتفدانه

راه حل موقت/فرضيه

کاوش در مورد منابع اطلاعاتی

مشخص کردن روش و ابزار گردآوری اطلاعات

مطالعه منابع مربوط به موضوع

تحليل داده های گردآوری شده

بررسی همگرايي يا واگرايي يافته ها با فرضيات و سئوالات پژوهش

توصيف مشکلات و محدوديت های تحقيق

ضرورت تحقيق در مورد جنبه های نامعلوم در قالب پيشنهادات

5- ساختار مقاله

عنوان /خلاصه/دقيق/خبری/پرمحتوی

اسامی/آدرس نويسندگان

چکيده/حقايق/روشها/نتايج/اهميت

کليد واژه ها

مقدمه مقاله/زمينه تحقيق/چشم انداز تحقيق/روند و روش کار/مواد مورد استفاده

نتايج حاصله/بدون توضيح/فقط توصيف

اشکال و جداول

استفاده از آمار

بخش بحث مقاله/حقايق/تفسير آنها/يافته ها

نتيجه گيری

ساير قسمت های مقاله/تشکرات و منابع

6- اقدامات قبل از نوشتن

انتخاب مجله مناسب

موضوعات مورد علاقه مجله چيست؟

مجله هر چند وقت منتشر می شود؟

مجله چه نوع مقالاتی را چاپ می کند؟

آيا پول دريافت می کند؟

آيا تصاوير و اشکال را چاپ می کند؟

سبک نگارش آن چگونه است؟

7- نوشتن مقاله

نوشتن اولين نسخه

توجه به محتوای علمی مقاله/زبان مادری يا انگليسی؟

تصحيح و بازنگری اولين دست نوشته/اهداف

بازبينی نسخه دوم/سوم دست نوشته

استفاده از ديگران

منابع مورد استفاده کنترل شود

آماده سازی اشکال و جداول

ارسال نسخه نهايي برای برای سردبير

8- وقايع بعد از فرستادن مقاله

از کنترل شما خارج می شود

مسئولیت سه جانبه سردبير /مجله/شما/خواننده

داور مقاله

فرایند اصلاح مقاله

چاپ/رد مقاله

9- قوانين اخلاقی انتشار مقاله

چاپ مضاعف = کلاهبرداری و حقه بازی

سهم دقيق هر نويسنده

ابراز حقايق/کل حقايق در مورد مقاله

حق انحصاری در مورد چاپ

اجازه برای استفاده و چاپ مطالب

تضمين مطالب مقاله

به نقل از وبلاگ اثیر

فهرست نشریات ایرانی نمایه شده در پایگاه اصلی ISI

هر تولیدی که به دنبال جستجوی حقایق و برای کشف بخشی از معارف و نشر آن در میان مردم و به قصد حل مشکلی یا بیان اندیشه ای در موضوعی از موضوع های علمی ، از طریق مطالعه ای نظام مند ، برای یافتن روابط اجتماعی میان پدیده های طبیعی به دست آید  و از دو خصلت اصالت و ابداع برخوردار باشد و نتایج آن ها به کاربردها، روشهای و مفاهیم و مشاهدات جدید در زمینه علمی با هدف پیشبرد مرزهای علم و فن آوری منجر گردد علمی – پژوهشی قلمداد می شود.

مخاطبین اصلی این گونه مجلات پژوهشی ، اساتید دانشگاه ها ، دانشجویان دوره های دکتری و کارشناسی ارشد ، پژوهشگران شاغل در مراکز علمی ، تحقیقاتی و تولیدی هستند .

تعریف ارائه شده توسط کمیسیون نشریات وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری

  قطب علمي نماد فعاليت سازمان يافته گروهي از اعضاي هيأت علمي در يك مؤسسه با توان علمي بالاست كه با برتري در يك زمينه علمي ـ تخصصي در علوم بنيادي يا كاربردي شناخته مي شود و از طريق تمركز و انسجام بخشيدن به فعاليتهاي خود در آن زمينه، براي نوآوري و دستيابي به كيفيت برتر علمي در سطح ملي، منطقه اي يا بين المللي و پاسخگويي به نيازهاي اساسي كشور تلاش مي كند.

صاحب امتياز: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

مدير مسئول: احمد مسجد جامعي

سردبير: محسن گودرزي

مدير تحریریه: شهريار شمس مستوفي

هیات تحریریه: عباس ثابتي‌راد، ياسين نمکچيان، ايمان مهدي‌زاده، تبسم نمازي

مدير فني: سعيد رستمي

صفحه آرا : فرزين جم

مسئول اموراجرايي و ناظر چاپ:  عميد روبياتي

 ليتوگرافي: آريان پليت

چاپ و صحافي:  سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

http://www.fpm.ir/archive/no_200/index.htm

بنياد دائرة المعارف اسلامي، نهادي است غير انتفاعي كه هدف اصلي آن تدوين و نشر دانشنامه جهان اسلام است. اين بنياد در سال 1362 در تهران تاسيس شد و در حوزه مطالعات جهان اسلام و ايران فعاليت خود را آغاز كرد و به تدريج به يكي از كانونهاي اصلي و معتبر دانشنامه نگاري در قلمرو جهان اسلام تبديل شد. از همان سالهاي آغازين به كوشش جمعي از زبده ترين استادان و پژوهشگران آئين نامه ها و ضوابط تاليف، ترجمه، ويرايش، كتابشناسي و آماده سازي مقالات تدوين شد تا زمينه ي دستيابي به دائرة المعارفي مرجع و معيار فراهم آيد.بنياد در كارنامه فعاليتهاي خود علاوه بر انتشار ده جلد از دانشنامه جهان اسلام، تا كنون آثار ديگري هم داشته است. براي اطلاعات بيشتر در باره تاريخچه و فرآيند تاسيس بنياد مي توانيد به ذيل همين مدخل در دانشنامه مراجعه كنيد.

                                     دانشنامه جهان اسلام

پایگاه دریافت کتب الکترونیکی

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 1

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 2

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 3

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 4

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 5

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 6

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 7

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 8

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 9

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 10

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 11

مقالات جهانی شدن در مجلات فارسی 12

جهانی سازی در مجلات فارسی 13

جهانی سازی در مجلات فارسی 14

جهانی شدن در روزنامه های فارسی 1

جهانی شدن در روزنامه های فارسی 2

جهانی شدن در روزنامه های فارسی 3

جهانی شدن در روزنامه های فارسی 4

جهانی شدن در روزنامه های فارسی 5

جهانی شدن در روزنامه های فارسی 6

جهانی شدن در روزنامه های فارسی 7

مقالاتی پیرامون جهانشمولی در اندیشه اسلامی

تألیف: فرانسیس فان روی، امین اس بریدان

ترجمه: دکتر وحید حق‌پناه, دکتر خدیجه ادبی

مارتین گرگوری بیش از یک دهه پیش در  مجله «نیچر» نوشت: «دو نوع نوشتار‌ علمی وجود دارد. یک نوع برای جلب خواننده و نوع دیگر فقط برای این‌که مورد ارجاع قرار گیرد و این نوع دوم مانند یک بیماری عفونی به سرعت در حال گسترش است».

به نظر می‌رسد در این مقطع زمانی نیز تغییرات بسیار محدودی ایجاد شده است. هنوز هم حجم زیادی از مقالات علمی‌منتشره فقط توسط دانشمندان و محققانی که به موضوع مقاله علاقه‌مند هستند، مورد مطالعه قرار می‌گیرد و افرادی که به مطالعه گذرای مقالات علمی می‌پردازند، بیشتر به صفحات علمی روزنامه‌ها و مجلات علمی عام مراجعه می‌کنند. با وجود مقالات فراوانی که در مورد نحوه نگارش صحیح و قابل فهم برای جلب توجه خواننده‌ها وجود دارد، دانشمندان نباید از فقدان راهنماهای مناسب برای نحوه نگارش مقالات گلا‌یه داشته باشند. بسیاری از ژورنالیست‌ها و نویسندگان حرفه‌ای این دو کتاب استاندارد در مورد نحوه نگارش مقاله خوب و علمی را مورد توجه قرار می‌دهند: اجزای سبک‌های نگارشی (استانک، وایت  1959) و درباره خوب نوشتن (زینسر 1976) حال آن‌که این کتاب‌ها و کتاب‌های مشابه‌شان برای بسیاری از دانشمندان ناشناخته‌اند. با وجود این‌که این کتاب‌ها نحوه نگارش صریح مقالات علمی را به طور دقیق بیان نمی‌کنند ولی از جهت بیان نحوه صحیح سازماندهی مطالب و نگارش مقالات شیوا و حاوی اطلاعات مفید، بسیار با ارزشند.

مهم‌تر این‌که این قبیل کتاب‌ها حامل یک پیام مهم هستند که نویسندگان باید مطالب را برای خوانندگان بنویسند نه برای خودشان. البته هنوز هم بسیاری از مقالات علمی و پزشکی، حاوی مطالب طولانی و مبهمی هستند که بیشتر خوانندگان و حتی آن‌هایی را که آگاهی مناسبی به موضوع دارند نیز گمراه می‌کنند.

مسلماً محدودیت‌هایی در شکل و ساختار مقالات علمی وجود دارد. در یک مقاله علمی علاوه بر در نظر گرفتن نکاتی که مورد نظر مجلات علمی مختلف است باید مقدمه، مواد و روش‌ها، نتایج و بحث در مورد نتایج در ارتباط با تئوری اولیه آورده شود. ماهیت مقالات علمی بیان نتایج و بحث بدون خطا (bias)، محدودیت‌هایی را در نحوه نگارش مقاله ایجاد می‌کند: بیان نتایج در جملات با فعل مجهول (passive) به آن شکل غیر شخصی می‌دهد و لزوم به کار بردن مراجع مختلف نیز مانع می‌شود که متن مقاله به خوبی دنبال شود. با این وجود، این قوانین به قدری انعطاف‌پذیر هستند که بتوان مقاله‌ای نوشت که حاوی مطالب مفید و جالب توجه باشد.

10 فرمان برای نگارش علمی و جذاب

پژوهش، فرآیند پردازش اطلاعات است که مهمترین ویژگی‌اش پرورش، باروری و تولید علم در تاریخ آن علم می‏باشد و دارای هویت جمعی است. و شأن مقاله این است که در مقیاس تاریخ آن علم،  تولید علم کند.

مقاله علمی پژوهشی، مقاله ای است که نوآوری داشته باشد و پیدا کردن حرف جدید در تاریخ یک علم که قبلاً نبوده، کار دشواری است. این نوآوری فقط در نظریه‌پردازی نیست بلکه می‌تواند زبان جدید، روش جدید، مسأله جدید، تعریف جدید و... در تاریخ علم باشد.

و تعریف شما

از مقاله علمی پژوهشی چیست؟

ويژگی‌های يک مقاله برای انتشار در نشريات علمی - پژوهشی 

(استادمحمدمهدی سپهری)

بر اساس ماده یک آیین نامه جشنواره خوارزمی فعاليتهاي پژوهشي بدینگونه تعریف شده اند:

طرح هاي تحقيقاتي بنيادي

تحقيقات بنيادي عبارت است از كاوشهاي اصيل و بديع به منظور افزايش اندوخته هاي علمي و درك بهتر پديده هاي طبيعي. انساني اجتماعي. فرهنگي و... پژوهشهاي بنيادي را مي توان به دو گروه زير تقسيم كرد:

پژوهشهاي بنيادي محض: آن دسته از پژوهشهاي بنيادي است كه بدون توجه به كاربردهاي عملي و به منظور گسترش مرزهاي دانش صورت مي گيرد.

پژوهشهاي بنيادي راهبردي: آن دسته از پژوهشهاي بنيادي است كه به منظور فراهم ساختن زمينه علمي لازم براي حل مسائل جاري و آتي انجام مي شود

طرح هاي تحقيقاتي كاربردي

هر نوع كاوش اصيل به منظور كسب دانش علمي و فني جديد كه براي آن كاربرد ويژه اي در نظر گرفته شود.

طرحهاي اختراعي و ابتكاري

طرحهاي اختراعي: عبارتست از ايده جديدي كه عملاٌ راه حل يك مشكل فني و يا علمي را ارائه مي نمايند. اين طرح ها بايد اجرا شده باشند و يك محصول و نتيجه جديدي را كه قبلاٌ وجود نداشته پديد آورند. اختراعات ارائه شده به جشنواره بايستي داراي گواهي ثبت اختراع از اداره مالكيت صنعتي و گواهي فني اختراع از سوي سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران باشند.

طرحهاي ابتكاري: هر نوع راه حل فني مربوط به شكل. ساختمان يا تركيب يك شيء كه موجب بهبود مصحول گردد. ابتكار ناميده مي شود. اين طرحها به نوعي مهندسي معكوس يا مشابه سازي است كه با توجه به شرايط خاص كشور و امكانات موجود. تغييراتي در روش ساخت و يا بهبود مصنوع. مورد توجه قرار مي گيرد.

طرح هاي دين و دانش

طرحهاي دين و دانش عبارتست از تحقيق در مباحث مختلف علوم و فنون ديني كه توسط حوزه هاي ديني و پژوهشگران مختلف سراسر كشور صورت مي گيرد كه به لحاظ تحقيقاتي از ويژگيهاي طرحهاي بنيادي يا كاربردي برخوردار باشد.

تبصره. طرحهاي دين و دانش در دفتر دين و دانش به وسيله هياتي متشكل از اساتيد حوزه قم (طبق آيين نامه مربوطه (بررسي و انتخاب مي شوند و از طريق كميته علوم انساني اقدام ميگردد

مقدمه:

 محققيني که قصد ارائه مقالات و آثار خود در عرصه‌هاي علمي جهاني را دارند در بسياري اوقات، چالش فرا روي مقاله تحقيقي را نگارش آن به زبان انگليسي مي‌دانند. آرزوي آنها اين است که بتوانند با زبان خود، مفاهيم مدنظرشان را منتقل سازند و زحمت فرايند ترجمه را به جان نخرند. کار آنقدرها هم مشکل نيست. فقط کافي است با آشنايي نسبي به زبان انگليسي قلم به دست گرفته و شروع به نوشتن کنيد، ولي يادتان باشد بنا بر نکته سه3 در قسمت راهنمايي‌هاي اين مقاله صرفاً به ترجمه آنچه از زبان مادري جاري مي‌سازيد نپرداخته و سعي کنيد آن را در قالب ساختارهاي استاندارد و رايج انگليسي بيان کنيد. نکات ذيل براي نگارش مقاله آن هم در حد متوسط در نظر گرفته شده است. از الگوي ذيل پيروي کنيد، ابتدا پرسشنامه را پرنموده، سپس براساس پرسش‌نامه به نوشتن بپردازيد. تا آنجا که ممکن است سعي کنيد کوتاه باشد. اين نقطه شروع است. بسط آن در گرو بالارفتن توانايي شما در مهارتهاي زبان انگليسي مي‌باشد. راهنماي زير که با هدف آشنا ساختن محققان با نگارش مقالات به زبان انگليسي تهيه شده، هر چند به ظاهر براي محققاني که به صورت حرفه اي با نگارش مقالات به زبان مادري آشنايي دارند ساده به نظر مي رسد، ولي به کار بستن اين مهارتها در نگارش مقاله به زبان بيگانه خود مقوله ديگري مي باشد. محققين با هر سطح زباني مي توانند اين مراحل را پيگيري کنند و در مقاله اي يک صفحه اي (شامل يک پاراگراف مقدماتي، دو يا سه پاراگراف بدنه بسته به گستره موضوع و يک پاراگراف نتيجه گيري) اين فرايند را به محک تجربه بزنند. اميد است که مؤثر باشد. لازم به ذکر است مثالهاي در نظر گرفته شده از دو سبک متفاوت نگارشي يعني ادبي ( رمان مزرعه حيوانات جرج ارول ) و علمي ( تکنولوژي اطلاعات ) برگرفته شده است. 

راهنماي ساده نگارش مقالات به زبان انگليسي ( شماره  1 )

راههاي بسياري براي نوشتن يک مقاله وجود دارد. شکل استاندارد مقاله از الگوهاي پايه‌اي مشابهي پيروي مي‌کند که ما در اين نوشته به آن خواهيم پرداخت:

وقت در نظر گرفته شده: 30 دقيقه                                                         سطح: متوسط

عنوان مقاله را برگزينيد.

ايده اصلي يا تم اصلي مقاله را انتخاب نماييد. براي مثال:

1- Information technology has revolutionized the way we work.

2- George Orwell's Animal Farm provides a fascinating allegory of life in a totalitarian society.

مقاله را به سه قسمت يعني پاراگرافهاي مقدماتي، بدنه و خلاصه تقسيم کنيد.

پاراگراف مقدماتي با جمله‌اي جذاب از مقاله که توجه خواننده را جلب مي کند، آغاز مي‌شود. براي مثال:

1- Home workers have grown from 150,000 to over 12 million in the past 5 years thanks to the wonders of the computer.

 2- The idyllic setting of life on the farm provides little clue of the harsh realities George Orwell portrays in Animal Farm.

بعد از جمله نخست، در ادامه، جمله حاوي نظر شما مي آيد.

براي معرفي پاراگراف‌هاي بدنه در پاراگراف مقدماتي، يک جمله از هر پاراگراف بدنه را در پاراگراف مقدماتي بگنجانيد. براي مثال:

1- The Internet has made this possible by extending the office into the home.

2- Orwell's choice of pigs as the leaders of the farm can hardly be incidental.

پاراگراف مقدماتي را با خلاصه‌اي کوتاه يا جمله بيان هدف (Goal statement) به پايان ببريد. براي مثال:

1- Technological innovation has thus made the traditional workplace obsolete.

2- George Orwell's Animal Farm fascinates the reader through its extreme contrast between the idyllic and brutally realistic.

در هر کدام از پاراگرافهاي بدنه (معمولاً 2 يا 3 پاراگراف بدنه در مقاله وجود دارد) ايده‌هايي که در پاراگراف مقدماتي ارائه شده‌اند، به تفصيل مي‌آيند، (بسط داده مي‌شوند).

پاراگراف‌هاي بدنه را با ارائه اطلاعات مربوط به جزئيات و با آوردن مثالي بسط دهيد. براي مثال:

1- When the Internet was first introduced it was used primarily by scientists, now it is common in every classroom.

2- The struggle between the two leading pigs, Napoleon and Snowball, with its consequences felt by the population of the farm clearly illustrates how totalitarian leaders will put their own confrontations ahead of the population they are supposedly leading.

پاراگراف‌هاي بدنه مي‌بايست ايده اصلي را بسط داده و با جمله اي خلاصه‌ شده  از آن ايده به پايان برسد. حداقل دو مثال يا نتايج تجربي تحقيق در هر پاراگراف براي حمايت از ايده اصلي وجود دارد.

پاراگراف خلاصه، مقاله شما را خلاصه نموده و اغلب برعکس پاراگراف مقدماتي مي‌باشد.

پاراگراف خلاصه‌ را با بازگويي سريع ايده‌هاي اصلي پاراگراف‌هاي بدنه شروع نماييد. براي مثال:

1- The Internet in the home, benefits and ease of use of modern computer systems...

2- Through the use of symbolism in the portrayal of characters, setting and style, George Orwell's Animal Farm delivers a harsh criticism of totalitarian society.

جمله ماقبل آخر مي‌بايد ايده اصلي مقاله شما را بازگويي کند. براي مثال:

1- We have now passed from the industrial revolution to the information revolution.

2- Animal Farm is a deceivingly simple allegory presenting totalitarian society in all its grimmest aspects.

جمله آخر مي‌تواند پيش‌بيني شما درباره مسئله اي خاص براساس اطلاعات و آمار ارائه شده در مقاله باشد که خود مي تواند زمينه ساز تحقيقي ديگر گردد. براي مثال :

1- The next step: The complete disappearance of the workplace.

2- Considering the vast changes in the global political structure of the last twenty years, one can only hope that mankind has learned the lessons so elegantly told in George Orwell's Animal Farm.

راهنمايي‌ها:

براي بيان ايده خود از افعال اصلي استفاده نماييد چرا که اين افعال تأکيد بيشتري در خود دارند و از افعال کمکي که تاکيد کمتري دارند، استفاده نکنيد. براي مثال:

The workplace has evolved   بنويسيم: the workplace seems to have evolvedجمله بهتر است به جاي در ارائه مطالب و ايده‌هاي خود کلماتي به کار بريد که اطمينان کامل شما نسبت به مطالب مطرح شده را نشان مي‌دهد.

در هنگام نگارش مقاله به زبان انگليسي، آنچه در زبان مادري به زبان مي‌آوريد را ترجمه نکرده و به رشته تحرير درنياوريد. ابتدا آن را از صافي ساختارهاي انگليسي بگذرانيد. (ساختار جملات انگليسي با فارسي کاملا متفاوت بوده و به طور کل از الگوي زير پيروي مي کند:

فاعل( اسم يا ضمير) + فعل ( اصلي يا کمکي ) + مفعول ( مستقيم و غير مستقيم ) + متمم ( قيود : حالت، زمان و مکان)

( Outline Questionnaire) پرسشنامه رئوس مطالب

(This essay is about ) اين مقاله درباره

__________________________________________

The essay is introduced by the following interesting statement: (جمله جذاب شروع مقاله)

__________________________________________

This essay is introduced with the following idea: ( ايده مطرح در مقاله )

__________________________________________

The essay will illustrate the above idea by showing that: (( روند تشريح ايده  

(main point of paragraph 1) ( نکته مهم پاراگراف اول )

__________________________________________

This is shown by: (  مصاديق اين نکته)

__________________________________________

__________________________________________

__________________________________________

(main point of paragraph 2) (  مهمترين نکته پاراگراف دوم)

__________________________________________

This is shown by: ( مصاديق اين نکته )

__________________________________________

__________________________________________

__________________________________________

(main point of paragraph 3) (  مهمترين نکته پاراگراف سوم)

__________________________________________

This is shown by: ( مصاديق اين نکته )

__________________________________________

__________________________________________

__________________________________________

To summarize, this essay has shown that: ( مقاله  جمله خلاصه)

__________________________________________

The lessons that can be learned are: ( نکاتي که مي توان از اين مقاله آموخت )

__________________________________________

__________________________________________

پس از تکميل پرسشنامه، مقاله تحقيقي خود را به عنوان يک نمونه با استفاده از مراحل بالا نوشته و در چندين مرحله به ارزيابي آن بپردازيد. اين خود انگيزه اي است براي شروع و هر چه قدر که سطح دانش زباني شما بالاتر رود، مقاله شکل مطلوب تري به خود مي گيرد. انتخاب موضوعات ساده تر براي نگارش مقاله با اين مراحل توصيه مي شود. همچنين نيازي به آوردن جملات گنگ و پيچيده و مجهول همراه با لغات سخت و دوپهلو نمي باشد. براي نگارش مقاله در اين سطح، ساده ترين سبک نگارشي را در نظر بگيريد.

دين از نگاهِ هگل ( و.ت.ستيس [ برگردان : حميد عنايت ] : فلسفهء هگل ) http://rouzaneha.org/GahRouzaneh/197-Hegel.htm

زبان زيبای پارسی با پيشينه ای کهن دارای واژگانی بسيار زيبا و گوشنواز است که در بيان گفتاری نيز بسيار راحتر از زبان تازيان سخن گفته می شود(به گفته يکی از دوستان گفتار  تازی مانند کسی که گلودرد دارد بيان می گردد) بر هر ايرانی بايسته است که همانگونه که انديشه گفتار و کردار خويش را نيک می گرداند به همان اندازه انديشه و گفتار و کردار خود را نيز ايرانی نمايد چرا که به جز اين نيز نمی تواند باشد.واژگان برابر نهاده شده و پيشنهادی زير توسط دوستان گراميم .......

عبارتست از هر گونه کار نظام مند و خلاق که به منظور افزایش و بهبود شناخت بشر , فرهنگ و جامعه انجام می پذیرد.

عبارتست از هرگونه کار تجربی یا نظری که عمدتا به منظور نظریه پردازی با نگرش اسلامی و یا کسب آگاهی های جدید از منشاء پدیده ها یا واقعیت های مشاهده پذیر انجام می شود , بدون اینکه کاربرد ویپه یا دقیقی برای آن در نظر گرفته شده باشد.

مقاله ای که اقدام به ارائه یافته های جدید پژوهشی می نماید. و جامعه علمی آن را پژوهشی تلقی می کند.

مقاله ای است که به ترویج و اشاعه یافته های علمی اقدام نماید.

پژوهشی است که مستلزم تخصص توأمان حوزوی و علوم انسانی جدید مانند اقتصاد اسلامی است که در آن محقق علاوه بر تحقیق بر اساس روش و منابع علمی _ دانشگاهی ملزم به تحقیق با استناد به منابع و متون اسلامی _ حوزوی و تجزیه و تحلیل آنها می باشد.

تألیف اثری است که بر اساس یافته های موجود حول موضوعی خاص تنظیم و نگارش یافته است.

مروري بر كتاب روش‌شناسي مطالعات ديني،اثر دكتر احد فرامرز قراملكي

 تعريف پژوهش:

پژوهش، پردازش اطلاعات برخوردار از انتظام، متعلق به گسترة خاصي از علوم و داراي هويت جمعي است كه به نوآوري مي‌انجامد.

اركان پژوهش:

   1. اطلاعات:

ويژگي‌هاي اطلاعات شايسته براي پژوهش

الف: برخورداري از اطلاعات تحليل شده

ب: برخورداري از اطلاعات مرتبط

ج: برخورداري از اطلاعات كافي و كامل

د: برخورداري از اطلاعات صادق

هـ: برخورداري از اطلاعات دقيق

و: برخورداري از اطلاعات واضح و متمايز

ز: برخورداري از اطلاعات نو

ح: برخورداري از اطلاعات مستند

ط: عدم اطلاعات، خود، ‌اطلاعات است

(در يك پژوهش آنچه نيست نيز مهم است و پژوهشگر را به خلاها و كاستي‌ها رهنمون مي‌سازد.)

2. پردازش: (مسير عبور از اطلاعات به يافته‌هاي جديد، پردازش و تحليل روشمند است)

3. داراي انتظام: (پژوهش بايد داراي انضباط، چارچوب، ضابطه و قواعد معين باشد)

4. تعلق به گسترة‌ خاص: (پژوهش به يك گستردة‌ معين از علوم تعلق دارد. پژوهش چيزي جز حل روشمند يك مسئله نيست و مسئله به يكي از حوزه‌هاي معرفتي تعلق دارد. تعيين دقيق گسترة پژوهش در پيشبرد صحيح پژوهش نقش به سزايي دارد.)

5. هويت جمعي: (هر برنامه پژوهشي، به دليل تعلق به گستره‌اي خاص، ‌عضوي از هويت جمعي علم است و در خانواده علم، جايگاه خاصي پيدا مي‌كند و به عنوان عنصري از سيستم معين و شبكه‌اي خاص، ‌نقش ايفا مي‌كند)

6. نوآوري: (در برنامه پژوهشي هدف، توليد يافته‌هاي «جديد» علمي است. پژوهشگر در مقام دست‌يابي به امري است كه تاكنون به دست نيامده است. نوآوري ابعاد مختلفي دارد: دست‌يابي به پرسش و مسئله جديد، ارائه نظريه‌اي جديد، وصول به روش جديد، مفهوم‌سازي تازه ـ اساساً تفاوت پژوهش با تعليم، همان تفاوت ميان توليد و انتقال است)

نويسنده : محمد مهد ي سپهري

 مقدمه

در اين نوشته به ويـژگی‌هـای کلّی يک مقاله علمی - پژوهشی برای انتشــار در نشرياتـی که مقـالات آنها مـورد داوری قرار می‌گيرند (Refereed Journals) پرداخته شده است. اين نشريات يا مجلّه‌ها پس از دريافت مقاله آن را برای داوری نزد سه يا چند نفر از داوران که به موضوع مورد بحث مقاله آشنايی دارند ارسال می‌دارند. پس از دريافت نظرات و پيشنهادات داوران، در صورتی که مقاله قابلّيت انتشار داشته باشد، نشريه مقاله مورد بحث را منتشر می‌نمايد. چارچوب‌های آورده شده در اين نوشته نيز می‌تواند برای مقاله‌های ارسالی برای همايش‌های علمی که مقالات آنها داوری می‌شوند مورد توجّه قرارگيرد.

 معيارهای يک مقاله علمی – پژوهشی

توصيه جدّی می‌شود که معيارهای زير در هر مقاله علمی - پژوهشی مورد رعايت قرارگيرند. رعايت اين معيارها باعث انسجام و استحکام مقاله شده و امکان پذيرش آن را در يک مجله علمی - پژوهشی افزايش می‌دهد.

در مطالعاتی که محقق با پدیده اجتماعی با جامعه مورد مطالعه مستقیماً نمی‌تواند تماسی داشته باشد در جمع آوری اطلاعات از اسناد و مدارک و کتب استفاده می‌کنند, این تحقیقات را کتابخانه‌ای می‌نامیم . در این نوع تحقیقات برای جمع آوری اطلاعات از ابزاری تحت عنوان "فیش"بهره می‌گیریم و اصطلاحاً این شیوه را فیش برداری می‌گوئیم . فیش مورد استفاده در تحقیقات کتابخانه‌ای به دو نوع تقسیم می‌شود بشرح زیر:

فیش مآخذ

فیش موضوعی

فیش ماءخذ

فیش ماءخذ است که مشخصات کتاب ,مقاله یا مدرک مورد استفاده در تحقیق را بر روی آن می‌نویسیم. از قطعه کاغذ یا مقوایی به طول دوازده و عرض هشت سانتیمتر می‌توان یک فیش ماءخذ تهیه نمود. فیش ماءخذ حاوی نکاتی است که به قرار زیر :

1.       نام کتاب

2.       نام نویسنده

3.       نام مترجم( در صورتیکه کتاب از زبان خارجی به فارسی ترجمه شده باشد).

4.       نام ناشر

5.       سال انتشار

6.       چاپ( در صورتیکه برای دومین بار با دفعات متعدد کتاب به چاپ رسیده است دفعات چاپ ذکر می‌شود)

7.       قطع (قطع جیبی , وزیری و ...)

8.       تعداد صفحات

9.    محل کتاب (در مواردیکه کتاب نایاب است بایستی نام کتابخانه یا مکانی که کتاب در آنجا یافت می‌گردد ذکر شود.(

محقق پس از ارائه طرح تحقیق و انتخاب جامعه مورد مطالعه و انجام مراحل مقدماتی با ید کلیه ماءخذ و منابعی را که در ارتباط با موضوع مورد تحقیق وی وجود دارد جمع آوری نموده و مشخصات هریک را بر روی یک فیش بنویسید. بدین ترتیب در ارتباط با موضوع تحقیق دهها و گاهی صدها فیش ماءخذ جمع آوری می‌گردد که منابع آنها به ترتیب خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فیش موضوعی

فیش موضوعی فیشی است که برای استخراج محتوای کتب و مقالات مورد استفاده قرار می‌گیرد. در قطع‌های مختلف تهیه می‌شود ولی رایجترین آنها فیشی است به طول پانزده و عرض ده سانتیمتر محتوای کتب و مقالاتی را که بعنوان منابع تحقیق قبلاً از طریق فیش ماءخذ مشخص نموده‌ایم به حسب موضوعات اصلی و موضوعات فرعی در فیش های موضوعی وارد کرده و بدین ترتیب می‌توانیم در پایان مرحله استخراج , عصاره منابع استخراج شده را بصورت صدها و هزاران فیش موضوع داشته باشیم و سپس با استفاده از آنها نوشتن گزارش خود را آغاز کنیم.

موضوع

ابتدايي‌ترين كار، تعيين موضوع است، محقق بايد قبل از شروع كار تحقيقي، بداند كه در جست وجوي چيست و موضوع پژوهش و محدودة آن كدام است؟ و چه ابعادي دارد؟ مناسب است كه پژوهش‌گر، در انتخاب موضوع به نكات زير توجه كند:

ـ علاقه و اشتياق به موضوع

ـ ميزان توانايي خود در زمينة موضوع تحقيق

ـ سودمندي آن براي جامعه، مثمر ثمر بودن و رفع نياز

ـ قابل تحقيق بودن موضوع و ميزان منابع موجود و لوازم پژوهش، تا تحقيق او نيمه تمام نماند

ـ محدود بودن دامنة موضوع، به خصوص اگر محقق تازه كار است، تا از عهدة جمع و جور كردن و به پايان رساندن آن برآيد و در نيمة راه رها نكند.

تأليف از ريشة « الفت » و به معناي پيوندزدن، به هم آميختن، گردآوري مطالب متناسب با هم در يك مجموعه است و معمولاً نياز به تتّبع و كاوش و دقت و حوصله دارد. گرچه در عرف رايج، معمولاً تأليف و تحقيق را و مؤلف و محقق را به جاي هم به كار مي‌برند، ولي ميان محقق و مؤلف تفاوت بسيار است.

مؤلف، صرف گردآورندة مطالبي از جاهاي مختلف و تنظيم كنندة مطالبي است كه با تتبع و پژوهش به دست آورده است، اما محقق، از انديشه‌اي نقّاد و ديدگاهي عميق برخوردار است و « صاحب نظر » است و كارش تنها جمع آوري مطالب از منابع مختلف نيست ) كه اين كار از بسياري برمي‌آيد ) بلكه انديشمندي است كه نظريه‌اي را با برهان و دليل، اثبات يا رد مي‌كند، يا مطلبي جديد كشف مي‌نمايد، يا مطلب كشف شده‌اي را تكميل مي‌كند، يا چيزي را كه به صورت نظريه بوده است به اثبات مي‌رساند.

« نظريه پردازي » و اثبات آن نيز ذهني قوي و شيوه‌اي محققانه مي‌طلبد. البته تتبع و كاوش، مقدمة تحقيق مي‌تواند قرار بگيرد و محقق، بر مبناي « يافته‌ها » مي‌تواند نظر بدهد.

تحقيق، از ريشة « حق » است. حق يعني آن‌چه كه درست و استوار و ثابت باشد. ريشة اصلي واژة حق، در تمام اشتقاق‌هايش مفهوم ثابت و مطابقت با واقع و استحكام را دارد.

احقاق و تحقيق يك امر، يعني چيزي را ثابت و استوار ساختن، درستي چيزي را به اثبات رساندن، «حق» بودن مطلبي را آشكار ساختن و به عبارتي: شناخت « هست » ها. تحقيق، يك تلاش فكري و علمي براي « يافتن » مطلب درست و حق، و « ارائه» و « اثبات » آن است.

طرح: موضوع تحقيقاتي كلاني است كه جهت نيل به هدف يا اهدافي كلان تعريف و تبيين ميگردد. يك طرح ممكن است در قالب يك يا چند پروژه به اجرا در آيد.

پروژه: موضوع تحقيقاتي كه بر اساس طرح پيشنهادي يا شرح خدمات مورد توافق مجري و كارفرما به اجرا در مي آيد و از مراحل (فازها) زمانبندي و ستاده يا ستاده هايي خاص برخوردار مي باشد.

مجري: شخص حقيقي يا حقوقي است كه اجراي طرح يا پروژه را طي قراردادي بر عهده گيرد.

شوراي راهبري: تركيبي از طرفين مجري و كارفرماست كه هدايت و نظارت كلان بر اجراي صحيح و دقيق طرح يا پروژه را بر عهده دارند.

مدير پروژه: مسئول هدايت و اجراي صحيح و دقيق و علمي طرح يا پروژه مطابق با مفاد قرارداد منعقده في مابين مجري و كارفرما مي باشد.

مدير گروه يا تيم: مسئول هدايت و اجراي صحيح و دقيق و علمي بخشي از طرح يا پروژه مطابق با مفاد قرارداد منعقده في مابين مجري و كارفرما مي باشد. يك پروژه ممكن است در قالب چند گروه يا تيم سازماندهي شود.

كارشناس مسئول: مسئول هدايت و اجراي دقيق و صحيح عملياتي است كه در يك گروه يا تيم تحقيقاتي جهت نيل به هدف يا اهداف گروه به اجرا در مي آيد.

كارشناس: مسئول اجراي عمليات پژوهشي تحت نظر كارشناس مسئول گروه يا تيم مي باشد.

·     بورس : منظور از بورس ،بورس تحصيلي داخل كشور است.

·     بورسيه: بورسيه به دانشجويي اطلاق مي‌شود كه از بورس تحصيلي داخل كشور استفاده نمايد.

·     دانشگاه مجري: دانشگاهي است كه دانشجوي بورسيه ،دوره تحصيلي خود را در آنجا طي مي‌كند.

·   دانشگاه  مبدأ: دانشگاهي  است كه عضو هيئت علمي به صورت رسمي قطعي يا رسمي ـ آزمايشي در آن فعاليت مي‌نمايد.

مديريت تحقيق عبارتست از فرايند ساماندهي و انگيزه‌بخشي به محققان ، نخبگان علمي و عوامل مؤثر ديگر در تحقيق ، به گونه‌اي كه  نقش فعال و كارآمد فرايند تحقيق در راستاي نيل به اهداف مؤسسه متبوع و جامعه، تضمين شود.

وظايف مديريت تحقيق عبارتست از :

۱. رهبري

۲. سياستگذاري و تعيين رويه هاي عملياتي

۳. حفظ و ارتقاء و اعتبار نهاد

۴. ايجاد ارتباط مناسب با ساير مديران

۵. ايجاد اتباط مناسب با ساير نهادهاي پژوهشي<  مؤسسات آموزشي عالي، جامعه علمي و ... ،

۶. برنامه ريزي استراتژيك با راستاي اهداف تعيين شده

۷. جذب ، نگهداري و ارتقاء محققان

۸. استقرار حاكميت،

۹. برخورد پويا با انديشه هاي نوين، تحول پذيري و خلق فرصت‌هاي لازم براي رشد توانمندي‌ها و فعاليت ها. [1][1]

شوراي پژوهشي مؤسسه عالي‌ترين مرجعي است كه كليه خط‌‌مشي‌ها و امور زيربنائي پژوهشي مؤسسه  در آن شورا تدوين و تبيين مي‌‌گردد.

مدير گروه عاليترين مرجع تصميم گيري و نظارتي در گروه است . مدير گروه از بين اعضاي هيئت علمي  ترجيحاً درمرتبه استادياري و با دو سال سابقه پژوهشي در آن مرتبه با حكم رئيس مؤسسه براي يك دوره دو ساله منصوب مي‌شود.

مجري طرح‌ پژوهشي ، مسئوليت پيشرفت روند اجرايي و علمي طرح را بر عهده داشته و كليه مراحل اداري و اجرايي طرح  و هماهنگي‌هاي لازم با همكاران طرح از يك سو و مبادي ذيربط در مؤسسه از سوي ديگر، از ابتدا تا زمان اتمام طرح توسط وي انجام مي‌گردد.

داور علمي عهده دار بررسي و ارزيابي نظرات اعضاي شوراي علمي گروه ، ناظرين و مجري طرح‌هاي پژوهشي در جلسه تصويب نهايي مي‌باشد. داور طرح ملزم به ارزيابي نتايج مذاكرات انجام شده در جلسه تصويب نهايي طرح‌‌هاي خاتمه يافته است.